Zonguldak’taki Karamanlılar Nereye Gittiler ?

Karamanlılar Anadolu’da yaşayan, Hristiyan inancına sahip Türkler idi. Hani Türkçeyi resmi dil olarak kabul eden ilk beylik ...O zamanlar kendilerine Karamanlı denmiyor, Ortodoks Rumları ya da Hristiyan Türkleri deniliyordu.
Bir iddiaya göre ; Bizans’ın Müslüman Türkleri durdurmak için Anadolu’ya yerleştirdikleri Ortodoks Türklerdi. Yunan bilim adamları, Karamanlıların Yunan kökenli olduğu , daha sonra Türkleştiği de iddia edilmektedir. Başka bir iddia ise;
onların atalarının Ortodoks inancına sahip Gagavuz Türklerle aynı olduğudur. En nihayetinde, Kuzeyden göçen ve Balkanlardan Anadolu’ya inen Türklerden olma ihtimali daha yüksek görüşe hakimdir.
İlber Ortaylı derki : ‘’Anadolu’nun M.Ö bin yılda Rum yerleşkesi olması, Hristiyan dinin Anadolu’da Ortodoks olarak bölünmesi. Türklerin Anadolu’ya yerleşmesi, Türkçenin hakim dil olması Karamanlıları yaratmıştır.’’ şeklindedir. ‘’Kökenleri hakkında net bir kaynak yoktur ‘’diye de ekler .Bir başka konuşmasında da ; ‘’Anadolu’da o hengamede din değiştirenler de oldu ,asimile olanlarda.’’ demiştir. Fakat burada Karamanlı isminin Türk olması , Karamanoğlu Beyliği çatısı altında yaşayanların Karamanlı dendiği şüphe götürmez bir gerçekliktir.
Bazıları Karamanoğulları Beyliğinin Oğuzların Salur alt grupları olduğu, Afşar Boyundan oldukları, sonradan, bugünkü İran ve Suriye bölgesinden Adana üzerinden Karaman topraklarına ‘’Yörük’’ olarak geldikleri yöndedir. Bazıları da Yozgat Bozokların bölgeye göç ettiği yöndedir.
Bu Beyliğin Kilikya’da hakimiyet kurduğu sırada yerleşik halk olarak Anadolu’ya ,Malazgirt Savaşından önce gelen Türklerden olduğu da iddia edilenler arasındadır. Kilikya aynı zamanda Ermeni yerleşimi idi. Anadolu’da kurulan tek Ermeni bölgesine hakim olan Türk Beyliği ,Karamanoğlu Beyliği idi.
Türkçeyi resmi dil olarak kabul eden ilk beylik olmasına rağmen, sonrasında Latin dili hakim oldu. Yunan alfabesi ile Türkçe konuşuyorlardı. Tıpkı Osmanlının Arap Alfabesi ile Türkçe konuştuğu gibi. Çocuklarına koydukları Sevündük, Arslan, Uğurlu, Timur, Melikşah, Karagöz, Kaplan, Yağmur vb. Türkçe isimleri olmasına rağmen inançları gereği Rum isimleri de vardı. Tıpkı Türklerde hem Türk ismi hem de Arapça isimleri olduğu gibi ...
Osmanlı’nın Karamanoğlu’nu ilhak etmesi ile birlikte Anadolu’nun dört bir tarafına tehcir edildiler. Tehcir edilen yerler arasında ; Kastamonu Çankırı Adapazarı ,Bolu , Safranbolu Krd. Ereğli , Hızır Beyli (Devrek) , Beyler (Çaycuma), Bartın’da vardı. Hatta ; Devrek yolunda bulunan Zonguldak’a bağlı Karaman yerleşkesi adının buradan geldiği düşüncesi hakimdir. Zonguldak’ta Türk olan Karamanlılar, Hristiyan inancına sahip oldukları için Rum olarak görüldüler. Bazıları kimliklerini gizleme ihtiyacı duydular.
Karamanlılar , Kurtuluş Savaşında Kuva-i Milliye'yi... desteklediler. İstanbul Ekümenik Patrikhanesinin etnik merkezli olduğunu ve Yunan nüfusunu kayırdığını iddia ettiler ve kendi Türk Ortodoks Patrikhanesini kurdular . Aralarından bir de Papa seçtiler. Rahibim asıl ismi Pavlos Karahisaridis idi. İsmini Papa Eftim olarak değiştirdi ve 'ben Türk dostu değil, Türk oğlu Türk Papa Eftim'im’’ diyerek kendisini tanımlamıştır. Müstakil Türk Ortodoks Kilisesi'ni kurma girişiminden sonra Milli mücadeleye katılma kararı veren Papa, kendisine bağlı cemaatleri Milli mücadele saflarında Kurtuluş Savaşına katmıştır. Lakin çoğunluk yine de Rum Ekümenik Patrikhanesine bağlı kaldı .1923 yılında Rum Ekümenik Patrikhanesine bağlı kalanlar, Türkiye ile Yunanistan arasında Mübadele Sözleşmesi gereği bir çoğu Yunanistan’a yollandı. Mübadele Anlaşması iki taraf için maalesef ırk eksenli değil, din inanç eksenliydi.
Yanlış Anlaşılmasın;
Bugün Karaman Beldesinde oturanların kökenleri oldukları anlam çıkartılmasın. Aradan uzun yıllar geçmiş ve hem mübadele sırasında hem de öncesinde/sonrasında nüfus hareketleri ile yerleri değişmiştir. Fakat Karaman Belediyesi Resmi İnternet sitesinde tarih bölümünde kendi geçmişlerini (her zamanki gibi ezbere ) halk olarak değil de , Beylik ile ilişkilendirmişlerdir. Bu beyliği kuranların da Oğuz boyu olduğu yöndedir. Halbuki , bir çoğunun belki de alakaları dahi yoktur. Bugün Karaman Beldesi Müslüman yerleşimidir.
Özet olarak ;
Karaman Türkleri tartışması devam ede dursun; Zonguldak tarihi açısından varlıkları kesindir. Karamanoğlu Beyliği, Osmanlı sınırlarına katıldıktan sonra tehlike olarak görüldükleri için Anadolu’nun çeşitli yerlerine tehcir edildikleri , bu yerlerin arasında da Zonguldak’ın değişik yerleri olduğu ve mübadele sırasında ikinci kez yerinden, yurdundan edilip Yunanistan’a yollandıkları gerçeği de vardır . Yunanistan’a gidenler bugün Türkçe konuşmaya devam ediyorlar. (Halklar azınlık kaldıkları yerde din değiştiriyor, mezhep değiştiriyor.)
Yalnız burada Zonguldak'a özel bir durum vardır. Tıpkı bazı Rum ve Ermeniler gibi Zonguldak’ta maden ocaklarının varlığı sebebi ile mübadele sırasında Gayrimüslimlere istisna yapılmıştır.

Hayati Yılmaz ile
Zonguldak Tarih